WI-SA-022 การตรวจสอบและป้องกันมิจฉาชีพ (Anti-Fraud SOP)

🎯 วัตถุประสงค์

เพื่อป้องกันความเสียหายจากการหลอกลวง แอบอ้าง หรือทุจริตในรูปแบบต่าง ๆ และสร้างมาตรฐานเดียวกันในการปฏิบัติงานของพนักงานทุกคน

👥 ขอบเขตการใช้งาน

ใช้กับพนักงาน:

• ฝ่ายขาย

• แคชเชียร์

• คลังสินค้า

• จัดส่ง

• พนักงานหน้าร้าน

• ผู้จัดการสาขา

⚠️ หลักการสำคัญ (Golden Rules)

🚫 ห้ามส่งสินค้า ก่อนตรวจสอบครบทุกขั้นตอน
🚫 ห้ามเชื่อคำพูดเพียงอย่างเดียว
🚫 ห้ามข้ามขั้นตอน แม้เป็นลูกค้าประจำ
✅ หากสงสัย → หยุด → แจ้งหัวหน้า

🧾 ประเภทมิจฉาชีพที่พบบ่อย

1️⃣ แอบอ้างเป็นลูกค้า / ผู้รับเหมา

พฤติกรรม

• ใช้ชื่อบริษัทจริง

• อ้างโอนเงินแล้ว

• ขอรับสินค้าด่วน

• ส่งคนอื่นมารับแทน

วิธีป้องกัน

✅ ตรวจสอบประวัติลูกค้าในระบบ
✅ โทรยืนยันกับผู้สั่งซื้อ
✅ รับสินค้าเฉพาะผู้มีเอกสาร

💳 2️⃣ สลิปโอนเงินปลอม

สัญญาณเตือน

• สลิปเป็นภาพเท่านั้น

• ชื่อบัญชีไม่ตรง

• ยอดเงินผิด

• ไม่มีเงินเข้าจริง

วิธีป้องกัน

✅ ตรวจยอดจาก Mobile Banking ของบริษัท
❌ ห้ามดูจากรูปสลิปอย่างเดียว

👔 3️⃣ แอบอ้างเป็นพนักงานบริษัท

พฤติกรรม

• โทรมาสั่งสินค้า

• ขอข้อมูลลูกค้า

• ขอเปลี่ยนรายการ

• อ้างผู้บริหาร

วิธีป้องกัน

✅ ต้องยืนยันผ่านช่องทางทางการ
✅ โทรกลับเบอร์บริษัทเท่านั้น

📦 4️⃣ เปลี่ยนสถานที่ส่งสินค้า

พฤติกรรม

• แจ้งเปลี่ยนที่อยู่กะทันหัน

• อ้างหน้างานเปลี่ยน

• ไม่ต้องการเอกสาร

วิธีป้องกัน

✅ ต้องมีเอกสารยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร
✅ ผู้จัดการอนุมัติเท่านั้น

👥 5️⃣ มิจฉาชีพเป็นกลุ่ม

ลักษณะ

• หลายคนเข้ามาพร้อมกัน

• ทำให้พนักงานสับสน

• แยกความสนใจ

วิธีป้องกัน

✅ ให้พนักงานทำงานตามหน้าที่
✅ ห้ามปล่อยสินค้าโดยไม่มีเอกสาร

🔍 ขั้นตอนการตรวจสอบก่อนส่งสินค้า

🪜 Flow ปฏิบัติงาน

📋 Checklist ก่อนส่งสินค้า

พนักงานต้องตรวจครบทุกข้อ

☐ มีใบสั่งซื้อ / ใบขาย
☐ เงินเข้าบัญชีจริง
☐ ชื่อลูกค้าตรงกับระบบ
☐ ผู้รับสินค้ามีเอกสาร
☐ ที่อยู่จัดส่งถูกต้อง
☐ ได้รับอนุมัติ (ถ้าจำเป็น)

🚨 สัญญาณต้องสงสัย (Red Flags)

หากพบข้อใดข้อหนึ่ง → หยุดดำเนินการทันที

• รีบเร่งผิดปกติ

• ไม่ยอมแสดงเอกสาร

• ขอข้ามขั้นตอน

• อ้างผู้ใหญ่

• ให้ข้อมูลไม่ตรงกัน

• เปลี่ยนข้อมูลบ่อย
  

🧠 แนวทางปฏิบัติเมื่อพบเหตุผิดปกติ

❗ DO

✅ หยุดรายการทันที
✅ แจ้งหัวหน้างาน
✅ บันทึกเหตุการณ์
✅ เก็บหลักฐาน

❌ DON'T

❌ ไม่โต้เถียง
❌ ไม่ปล่อยสินค้า
❌ ไม่รับเงินนอกระบบ

👮 กรณีมีความเสี่ยงสูง

ให้ดำเนินการ:

• แจ้งผู้จัดการสาขา

• แจ้งฝ่ายความปลอดภัย

• บันทึกภาพจาก CCTV

• หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้า

⭐ สิทธิของพนักงาน

พนักงานมีสิทธิ:

✔ ปฏิเสธการให้บริการ หากไม่ปลอดภัย
✔ ขอเอกสารเพิ่มเติม
✔ แจ้งหัวหน้าโดยไม่ถูกตำหนิ

💬 ข้อความสื่อสารที่ใช้กับลูกค้า (สุภาพ)

“เพื่อความปลอดภัยของลูกค้าและบริษัท
ขออนุญาตตรวจสอบข้อมูลก่อนนะคะ”

💬 ประโยคมาตรฐานที่พนักงานใช้ได้

👉 “เพื่อความปลอดภัย ขออนุญาตตรวจสอบก่อนนะคะ”
👉 “บริษัทมีขั้นตอนมาตรฐาน ต้องตรวจสอบทุกครั้งค่ะ”
👉 “ขอให้เงินเข้าระบบก่อน จึงสามารถส่งสินค้าได้ค่ะ”

🏆 หลักสำคัญที่สุด (เน้นให้พนักงานจำ)

🔒 “เชื่อระบบ — ไม่เชื่อคำพูด”

แม้เป็นลูกค้าประจำ
ต้องตรวจทุกครั้ง

ตัวอย่างกรณีลูกค้าแอบอ้างหน่วยงานราชการในการสั่งซื้อสินค้าและเอกสารปลอม